Είστε εδώ

Μακροζωία και δίαιτα. Μύθος ή πραγματικότητα;©

Γκελης Ν. Δημητριος [Δρ],
Ιατρός Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός Εμψυχωτής (Medical Life Coach)
Λαϊου Βασιλική, Αθήνα
Ιατρός Ωτορινολαρυγγολόγος, μετεκπαιδευμένη στον ιατρικό βελονισμό
Σούλης Ιωάννης,
Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Ζάκυνθος

Τις τελευταίες δεκαετίες έχει βελτιωθεί σημαντικά ο χρόνος επιβίωσης των ανθρώπων, με αποτέλεσμα να αυξάνει ο αριθμός των αιωνοβίων σε κάθε χώρα. Ο προσδοκόμενος χρόνος επιβίωσης των ανθρώπων εξαρτάται κυρίως από περιβαλλοντικούς και γενετικούς παράγοντες [1].

Η μακροζωίοα είναι ένα πολύπλοκο φαινόμενο, το οποίο επηρεάζεται από τις περιβαλλοντικές συνθήκες, τη συμπεριφορά (τρόποι αντιμετώπισης των στρες και των αντιξοοτήτων της καθημερινότητας), τον τύπο της προσωπικότητας, τους κοινωνικοδημογραφικούς παράγοντες και τη διατροφή, τα οποία επηρεάζουν τις φυσιολογικές διαδικασίες της γήρανσης και τη διάρκεια του βίου [9].

Η διατροφή, είναι αναγνωρισμένο ότι παίζει σημαντικότατο ρόλο στη μακροημέρευση, τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα των άνθρώπων. Γιαυτό το λόγο ο ρόλος της διατροφής στη μακροημέρευση των ανθρώπων τυγχάνει ευρυτάτης έρευνας διεθνώς.

Σε επιδημιολογικές και πειραματικές μελέτες που έχουν γίνει μέχρι τώρα βρέθηκε ότι η δίαιτα παίζει κεντρικό ρόλο στην παθογένεση πολλών χρόνιων νόσων που σχετίζονται με την πάροδο της ηλικία και τη βιολογία της γήρανσης [2].

Σήμερα υπάρχουν αποδείξεις ότι η Μεσογειακή δίαιτα [3] καθώς και ορισμένα τρόφιμα  προάγουν  τη μακροζωία.
Η καθημερινή δίαιτα και αρκετά από τα συστατικά της έχει αποδειχτεί ότι προσθέτουν επωφελή αποτελέσματα στην ανακούφιση αρκετών ασθενειών που τυπικά παρατηρούνται στους ηλικιωμένους πληθυσμούς.

Επιπλέον, τα επιγενετικά αποτελέσματα της δίαιτας, δηλαδή οι κληρονομούμενες αλλαγές της δραστηριότητας των γονιδίων που δεν οφείλονται σε αλλαγή της αλληλουχίας των γονιδίων, αλλά σε εξωγενείς παράγοντες και μεταβιβάζονται από τους γονείς στα παιδιά τους, μέσω του περιορισμού των θερμίδων και της κατανάλωσης τροφίμων, όπως το κόκκινο κρασί, χυμός πορτοκαλιού, προβιοτικά, πρεβιοτικά, έχουν τύχει υψηλού ενδιαφέροντος τα τελευταία χρόνια.

Μερικά τρόφιμα όπως το κόκκινο κρασί, η σκούρα σοκολάτα, τα καρύδια, τα φασόλια, τα αβοκάντος, ελαιόλαδο [4]  θεωρούνται και προάγονται ως αντιγηραντικές τροφές. Το κόκκινο κρασί είναι πλούσιο σε πολυφαινόλες (π.χ. ρεσβερατρόλη).

Οι πολυφαινόλες είναι βιοενεργές χημικές ενώσεις που βρίσκονται σε αφθονία, όχι μόνον στο κόκκινο κρασί, αλλά και και στα φρούτα, λαχανικά,  και τα ροφήματα φυτικής προέλευσης. Οι επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της πρόσληψης των πολυφαινολών και της διατήρησης της υγείας. Αυτά τα επωφελή αποτελέσματα αποδίδονται στην αντιοξειδωτική, αντιφλεγμονώδη, αντικαρκινική και νευροπροστατευτική δράση των πολυφαινολών [3].

Έχει αποδειχθεί η χημειοπροστατευτική δράση της ρεσβερατρόλης κατά ποικίλων καρδιαγγειακών διοαταραχών και του καρκίνου, τόσο σε επιδημιολογικές μελέτες, όσο και σε πειραματόζωα Επί πλέον η ρεσβερατρόλη διαθέτει αντιφλεγμονώδη ιδιότητα και πιθανόν ρυθμίζει τα επίπεδα της γλυκόζης  και του μεταβολισμού του λιπώδους ιστού. Μια δίαιτα πλούσια σε ρεσβερατρόλη προάγει τη μακροζωία και ανακουφίζει τις νευροεκφυλιστικές νόσους [5].

Βεβαίως σημαντικός ρυθμιστής της σχέσης μεταξύ της δίαιτας, της μακροζωίας και της ανθρώπινης υγείας παραμένει η κοινωνικοοικονομική κατάσταση του ατόμου, καθώς η υγιεινότερη διατροφή και η συνεχιζόμενη εκπαίδευση κοστίουν  ακριβότερα [6].

Όσον αφορά την Ελληνική πραγματικότητα το ελαιόλαδο  διαχρονικά έχει συμβάλλει στη διατήρηση της καλής υγείας και μακροημέρευσης, όσων Ελλήνων το χρησιμοποιούν με μέτρο στα πλαίσια της Μεσογειακής δίαιτας [7, 8, 9] με μικρό οικονομικό κόστος. Από την άλλη πλευρά το κόκκινο Αγιωργίτικο κρασί, που είναι πλουσιότατο σε πολυφαινόλες αποτελεί πολύτιμο φθηνό κρασί  για τον κάθε Έλληνα.

Αρκεί η καθημερινή κατανάλωση 200-250ml καθημερινά, για να προσλάβει κανείς ευεργετικές για τη διατήρηση της υγείας ουσίες, εφόσον φυσικά δεν υπάρχουν αντενδείξεις, που μπορεί να τις εντοπίσει ο γιατρός του καθενός.

Βεβαίως το κόκκινο βιολογικό (organic) Αγιωργίτικο κρασί που προκύπτει από σταφύλια βιολογικής γεωργίας, όπως το “Γκέλικος” υπερέχει του συμβατικού κόκκινου κρασιού, διότι δεν περιέχει κατάλοιπα επιβλαβών ουσιών, ζιζανιοκτόνων, χημικών λιπασμάτων κλπ. 


Βιβλιογραφία

1. Kolovou G, Barzilai N, Caruso C, Sikora E, Capri M, Tzanetakou IP, Bilianou H, Avery P, Katsiki N, Panotopoulos G, Franceschi C, Benetos A, Mikhailidis DP. The Challenges in Moving from Ageing to Successful Longevity. Curr Vasc Pharmacol. 2013 Dec 18. [Epub ahead of print]
2. Rizza W1, Veronese N2, Fontana L3. What are the roles of calorie restriction and diet quality in promoting healthy longevity? Ageing Res Rev. 2013 Nov 27;13C:38-45. doi: 10.1016/j.arr.2013.11.002. [Epub ahead of print].
3. González S, Fernández M, Cuervo A, Lasheras C. Dietary intake of polyphenols and major food sources in an institutionalised elderly population. J Hum Nutr Diet. 2013 Mar 24. doi: 10.1111/jhn.12058. [Epub ahead of print]
4. Vasto S, Barera A, Rizzo C, Carlo MD, Caruso C, Panotopoulos G.
Mediterranean Diet And Longevity: An Example Of Nutraceuticals? Curr Vasc Pharmacol. 2013 Dec 18. [Epub ahead of print].
5. Fraczek M, Szumiło J, Podlodowska J, Burdan F. Resveratrol--phytophenol with wide activityPol Merkur Lekarski. 2012 Feb;32(188):143-6.
6.Trichopoulou A, Vasilopoulou E. Mediterranean diet and longevity. Br J Nutr. 2000 Dec;84 Suppl 2:S205-9.
7. Trichopoulou A, Critselis E. Mediterranean diet and longevity. Eur J Cancer Prev. 2004 Oct;13(5):453-6.
8. Psaltopoulou T, Naska A, Orfanos P, Trichopoulos D, Mountokalakis T, Trichopoulou A. Olive oil, the Mediterranean diet, and arterial blood pressure: the Greek European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC) study. Am J Clin Nutr. 2004 Oct;80(4):1012-8.
9. Chrysohoou C, Stefanadis C. Longevity and Diet. Myth or pragmatism? Maturitas. 2013 Dec;76(4):303-7. doi: 10.1016/j.maturitas.2013.09.014. Epub 2013 Oct 25.